Drugie Europejskie Seminarium Kontroli Środowiska "Międzynarodowe kontrole środowiska" Goławice (Polska) 2 - 3 październik 2002

W dniach 2 - 3 października 2002 r., w Goławicach, odbyło się II Europejskie Seminarium Kontroli Środowiska zorganizowane przez Najwyższą Izbę Kontroli, Koordynatora Grupy Roboczej EUROSAI ds. Kontroli Środowiska. Celem seminarium była wymiana doświadczeń w dziedzinie międzynarodowych kontroli środowiska, ze zwróceniem szczególnej uwagi na planowanie wspólnych kontroli, ich realizację oraz upowszechnianie wyników. Seminarium zostało podzielone na dwie sesje plenarne, z których pierwsza poświęcona była wymianie doświadczeń w zakresie międzynarodowych kontroli ochrony mórz, druga natomiast wymianie doświadczeń w zakresie innych, realizowanych przez Grupę, kontroli równoległych.

W seminarium wzięli udział przedstawiciele Najwyższych Organów Kontroli z 28 krajów, w tym z 22 krajów, będących członkami Grupy Roboczej EUROSAI ds. Kontroli Środowiska oraz zaproszone delegacje z Izraela, Niemiec, Turcji, Ukrainy, Węgier, krajów nie będących członkami Grupy natomiast z nią współpracujące, a także delegacja NOK z Chińskiej Republiki Ludowej, koordynatora Grupy Roboczej ASOSAI. Ponadto w seminarium uczestniczyli przedstawiciele: IDI Inicjatywa INTOSAI na Rzecz Rozwoju oraz Komisji OSPAR i HELCOM.

Otwarcia seminarium dokonał Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Pan Mirosław Sekuła, który powitał wszystkich przybyłych podkreślając, iż seminarium w sposób konkretny i fachowy wpisuje się w realizację celów INTOSAI i EUROSAI, dotyczących rozwoju metodyki kontroli w ochronie środowiska, mających w zamierzeniach tych organizacji przekładać się na poprawę stanu środowiska w ujęciu globalnym, regionalnym jak i na poziomie poszczególnych państw. Po przekazaniu życzeń interesujących i owocnych obrad, Prezes Sekuła poprosił o zabranie głosu, zaproszonych na seminarium, gości honorowych. Pani Senator Apolonia Klepacz, czlonek Senackiej Komisji Ochrony Środowiska przedstawiła sposoby i efekty wykorzystywania przez Parlament informacji NIK z przeprowadzonych kontroli ochrony środowiska, natomiast Pan Stanisław Żelichowski, Minister Środowiska, poinformował o zakresie spraw należących do kompetencji Ministra Środowiska w Polsce oraz o realizacji zadań w szczególności w aspekcie rozwoju zrównoważonego.

W seminarium wzięli również udział: Pan Krzysztof Zaręba, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, Pan Jerzy Pietrewicz, Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Pan Józef Kozioł, Prezes Banku Ochrony Środowiska.

Pierwsza sesja plenarna, której przewodniczyli: Oivind Berg - Larsen i Chris Shapcott, poświęcona była wymianie doświadczeń na etapie planowania kontroli międzynarodowych, ich prowadzenia i upowszechniania wyników. Swoje spostrzeżenia i uwagi w tym zakresie zaprezentowali koordynatorzy kontroli równoległych, przeprowadzonych w ramach prac Grupy Roboczej na przestrzeni trzyletniej jej działalności, poświęconych przestrzeganiu realizacji postanowień konwencji morskich. Kolejno głos zabrali: przedstwiciel NOK z Norwegii na temat kontroli Konwencji OSPAR, przedstawiciel NOK Holandii – w związku z kontrolą Konwencji MARPOL oraz przedstawiciel Polski – w zakresie kontroli Konwencji Helsinskiej.

Następnie, kontynuując tematykę kontroli zagadnień, związanych z ochroną wód, priorytetową w strategii działalnosci Grupy w latach 1999-2002, zaprezentowane zostały wyniki krajowych kontroli ochrony mórz oraz doświadczenia nabyte w trakcie ich prowadzenia. W tej części obrad, w dyskusji udział wzięli przedstawiciele NOK z: Cypru, Francji, Grecji, Litwy, Malty, Polski, Rosji, Wielkiej Brytanii oraz Turcji. Występujący delegat NOK z Izraela zwrócił natomiast uwagę na potrzebę jedności w realizacji wspólnego interesu, jakim jest ochrona środowiska, nie tylko w skali Europy, oraz na konieczność przełamywania wszelkich istniejących barier w tym celu.

Treść wygłoszonych referatów oraz głosów w dyskusji wyraźnie wskazuje, że sprawny przebieg równoległych międzynarodowych kontroli środowiska wymaga żmudnego procesu przygotowawczego. Dokonanie na tym etapie szczegółowych uzgodnień, tak pod względem zakresu, terminów jak i sposobu prezentacji wyników przez poszczególne NOK, pozwoliłoby na lepsze i sprawniejsze przeprowadzenie takich kontroli, ich podsumowanie oraz upowszechnienie.

W dalszej części pierwszej sesji plenarnej seminarium swoje wystąpienia zaprezentowali Pan Alan Simcock, Przewodniczący Komisji OSPAR oraz Pan Mieczysław Ostojski, Sekretarz Wykonawczy Komisji Helskińskiej (HELCOM). Komisja OSPAR jest organem koordynującym realizację ustaleń Konwencji OSPAR, zajmującej się zapobieganiem zanieczyszczaniu środowiska i ochroną wód morskich na obszarze północno-wschodniego Atlantyku. Natomiast Komisja HELCOM jest organem koordynującym realizację postanowień Konwencji HELCOM, której przedmiotem jest kompleksowa ochrona środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego. W swych wystąpieniach przedstawiciele Komisji OSPAR i HELCOM przedstawili kluczowe problemy i zadania, związane z realizacją obu Konwencji oraz poinformowali o sposobie i efektach wykorzystania wyników omawianych kontroli międzynarodowych, dotyczących przestrzegania ich postanowień, przeprowadzonych w ramach prac Grupy Roboczej EUROSAI ds. Kontroli Środowiska. Zwrócili uwagę, że prowadzone kontrole międzynarodowe przyczyniają się do skuteczniejszego respektowania postanowień Konwencji oraz wskazali na potrzebę okresowego ich kontynuowania. Należy podkreślić, że obecność wysokich przedstawicieli obydwu Komisji jest wyrazem znaczenia, jaki przywiązują one do współpracy z Grupą Roboczą.

Druga sesja plenarna seminarium, prowadzona przez Pana Zbigniew Wesołowskiego, Wiceprezesa NIK, poświęcona była wymianie doświadczeń, związanych z planowaniem oraz prowadzeniem i upowszechnianiem wyników innych międzynarodowych kontroli środowiska. Kontrolę realizacji konwencji ochrony rzeki Dunaj zaprezentował przedstawiciel NOK z Rumunii, kontrolę ochrony wód zlewni Morza Bałtyckiego przedstawiciel NOK z Republiki Czeskiej, natomiast kontrolę równoległą funkcjonowania Pienińskiego Parku Narodowego przedstawiciel NIK z Polski. Na uwagę zasługuje kontrola wykorzystania zagranicznych środków finansowych przeznaczonych na cele ochrony środowiska, przeprowadzona przez NOK z Austrii (donora) i Węgier (beneficjenta). Oba urzędy kontrolne nie opracowały wspólnego raportu z kontroli jedynie dokonały wymiany informacji zawartych w obu raportach krajowych. Zaletą takiej metody prowadzenia kontroli było ograniczenie procedur, związanych z koordynowaniem kontroli.

Podczas dyskusji, poświęconej europejskim kontrolom środowiska, głos zabrali przedstawiciele NOK z: Bułgarii, Polski, Rosji, Słowacji, Ukrainy oraz Włoch. Wystąpienia ich dotyczyły kontroli środowiska zarówno krajowych jak i międzynarodowych, prowadzonych przez wymienione NOK-i na przestrzeni ostatnich lat. Najwyższy Organ Kontroli Rosji wystąpił z propozycją tematów kontroli międzynarodowych, jakie jego zdaniem powinny znaleźć się w pracach Grupy Roboczej.

Obrady seminarium podsumował Pan Zbigniew Wesołowski, koordynator Grupy Roboczej, wiceprezes NIK. Podkreślił szczerą atmosferę, panującą na seminarium, przejawiającą się otwartością w prezentowaniu napotykanych problemów i trudności w realizacji międzynarodowych kontroli, związanych z ich prowadzeniem, opracowywaniem wspólnych dokumentów końcowych i upowszechnianiem wyników. Wskazał na wagę, jaką poszczególne kraje przywiązują do realizacji przedmiotowych kontroli w trosce o wspólne dobro, jakim jest środowisko. Zwrócił uwagę na ożywienie międzynarodowej współpracy w tym zakresie, czego wyrazem jest liczba podejmowanych i planowanych kontroli ochrony środowiska oraz rosnąca liczba NOK-ów zaangażowanych w tę współpracę, a także włączanie się do wspólnych kontroli krajów, które dotychczas nie miały tradycji lub kompetencji do ich realizacji. Kończąc obrady, Pan Zbigniew Wesołowski, Koordynator Grupy Roboczej EUROSAI ds. Kontroli Środowiska, podziękował uczestnikom seminarium, w szczególności wszystkim prezentującym wystąpienia i zabierającym głos w dyskusji, za aktywny udział oraz poinformował, że wnioski płynące z seminarium zostaną wykorzystane w pracach Grupy.

Po zakończeniu obrad seminarium, w dniu 3 października w siedzibie NIK w Warszawie, odbyło się doroczne spotkanie Koordynatora Grupy Roboczej EUROSAI ds. Kontroli Środowiska z Subkoordynatorami. W trakcie spotkania omówiono zagadnienia związane z Planem Pracy Grupy na rok 2003 r., pozostawiając jego uszczegółowienie do 30 listopada 2002 r. Ustalono również, iż kontynuowana będzie działalność Grupy w formie seminariów, a najbliższe z nich (poświecone problematyce gospodarowania odpadami) odbędzie się w grudniu 2003 r. Ponadto przedstawiciel NOK Norwegii zaprezentował krótki raport i wrażenia ze Szczytu Ziemi w Johanesburgu (RPA) oraz przedstawił wyzwania, stojące przed Grupą w związku z podjętymi tam postanowieniami, dotyczącymi poprawy kondycji środowiska na Ziemi.

Podczas spotkania z przedstawicielami NOK z Chin, koordynatorem Grupy Roboczej ASOSAI nakreślono propozycję form współpracy z Grupą Roboczą EUROSAI.

Pełen tekst referatów wygłoszonych podczas seminarium jak i głosów w dyskusji - patrz angielska wersja strony internetowej Grupy Roboczej - www.nik.gov.pl